Bicikl

Institut za mentalno zdravlje je osnovan 1963. godine i bio je prva ustanova na Balkanu koja je primenjivala sveobuhvatan psihosocijalni pristup lečenju. Lociran je na centralnoj gradskoj opštini glavnog grada Republike Srbije, Beograda. Institut je uveo princip Otvorena vrata koji je omogućio lečenje u zajednici. Od samog početka Institut je počeo, a zatim i nastavio, da sprovodi i uvodi pionirske inicijative iz oblasti mentalnog zdravlja. Aktivnosti su usmerene prevashodno na tri glavne stavke: lečenje, edukacija i istraživanje.

Institut ima tri klinike sa 120 kreveta za: odrasle (sa dva odeljenja: za psihotične i afektivne poremećaje), decu i mlade, i za bolesti zavisnosti. Institut ima 8 dnevnih bolnica – tri za odrasle (za afektivne, psihotične i neurotične poremećaje), jednu za decu, jednu za adolescente i dve za lečenje zloupotrebe alkohola (jedna je u zajednici), kao i dnevnu bolnicu za mlade u zajednici gde se radi sa pacijentima sa bolestima zavisnosti. Dnevno se pregleda oko 300 osoba u dispanzeru. Uz sve napomenuto Institut ima i sledeća odeljenja i kabinete: medicinska genetika, klinička neurofiziologija, kliničke studije, istraživanje i obuka, porodična terapija, psihoterapija, treće doba i Odsek za zaštitu dece od zlostavljanja, koje je jedino takvo u državi.

Lečenje

Osnova rada Instituta je višedimenzionalni, biopsihosocijalni način lečenja koji je usmeren na ličnost kao individu. Većina psihijatara je završila neku formu psihoterapijskog treninga i psihoterapija je primenjena kako u hospitalnim, tako i u dispanzerskim uslovima.

Psihosocijalni klubovi

Četiri psihosocijalna kluba su bitan deo rada Instituta: za alkoholičare u remisiji, za treće doba (stare), za osobe sa hroničnim mentalnim poremećajima, i za adolescente (Pasaž). Klubovi su korisni u održavanju remisije, prevenciji relapsa, obnavljanja zdravih potencijala, kao i za promociju mentalnog zdravlja.

Psihosocilajni program

Raspon različitih odgovora koje osobe ili grupe imaju nakon traumatičnih događaja su važna lekcija i izazov za zaposlene u oblasti mentalnog zdravlja. To je izazvalo samo-edukaciju, kao i edukaciju drugih stručnjaka i saradnika. Dovelo je i do razvoja specifičnih tretmana, programa usmerenih na prevenciju i istraživanja psihijatrijske patologije koja se javlja nakon traumatičnih događaja.

Edukacija

Institut je baza za edukaciju studenata i postdiplomaca na Medicinskom fakultetu, Fakultetu političkih nauka, Psihologiji, Defektologiji, kao i na Višoj školi za medicinske sestre. Postoje više desetina akreditovana CME kursa – za medicinske sestre, socijalne radnike, psihoanalitičku terapiju, mentalnu higijenu, odgovor na psihološku traumu, sistemsku porodičnu terapiju. Kontinuirana edukacija lekara opšte prakse iz oblasti mentalnog zdravlja se organizuje od 2000. godine (u saradnji sa Institutom za javno zdravlje u Sarajevu i Committee for Human Rights of the Norwegian Medical Association).

Istraživanje

Odeljenje za istraživački rad i edukaciju koordinira istraživanja iz brojnih oblasti: trauma, poremećaji ličnosti, rezilijentnost na stres, komorbiditet, transgeneracijsko prenošenje traume i zlostavljanje dece. Postoji velika aktivnost u pogledu publikacija sa časopisom koji izdaje Institut Psihijatrija danas i vise od 100 knjiga objavljenih od strane naših stručnjaka. Institut je učestvovao u multicentričnim istraživačkim projektima CONNECT (PTSP patologija) u koji je bilo uključeno još osam medicinskih fakulteta: tri iz Evropske Unije (London, Drezden, Modena) i pet sa prostora bivše Jugoslavije. Projekat je bio podržan od strane Evropske Unije u okviru FP6 i trajao je od 2004. do 2006. godine.

Institut je bio partner u uzbudljivom projektu koji nosi naziv Copy number variations conferring risk of psychiatric disorders in children. Cilj projekta je da identifikuje genetičke varijacije koje povećavaju rizik za razvoj ozbiljnih mentalnih poremećaja kod dece i adolescenata. Projekat je podržan od Evropske Unije u okviru FP7 (20092012).

Saradnja sa Svetskom Zdravstvenom Organizacijom

Institut ima razvijenu saradnju sa Svetskom Zdravstvenom Organizacijom godinama unazad. Učestvovalo se u mnogim programima (između ostalog je prevedeno 7 knjiga Svetske Zdravstvene Organizacije). Institut je 24. septembra 2009. godine postavljen za SZO Kolaborativni centar. Deo tog aranžmana je da se sprovode programi prevencije koje podržava Ministarstvo zdravlja Republike Srbije: prevencija samoubistava i nasilja kod dece i mladih, prevencija alkoholizma i briga o psihičkom zdravlju porodica sa članovima obolelima od psihičkih poremećaja.

Institut čvrsto sarađuje sa Svetskom psihijatrijskom organizacijom (SPO). Direktorka Instituta je bila Zonalni predstavnik za centralnu Evropu SPO i aktuelni je podpredsednik psihijatrijske asocijacije Istočne Evrope i Balkana koja je povezana sa SPO.

Uloga zakona i propisa koji regulišu mentalno zdravlje

Ministarstvo zdravlja Republike Srbije je u januaru 2003. godine osnovalo Nacionalnu komsiju za mentalno zdravlje, čije je sedište u Institutu. Taj komitet je bio koordinaciono telo Projekta za mentalno zdravlje pakta za stabilnost Jugoistočne Evrope koji nosi naziv Enhancing social cohesion through strengthening community mental health services. Komitet je napravio Nacionalnu strategiju za razvoj mentalnog zdravlja koji je odobrila Vlada Republike Srbije, januara 2007. godine. Komitet je napravio nacrt zakona o zaštiti prava osoba sa mentalnim poremećajima. Odobren je Nacionalni program za zloupotrebe alkohola i narkotika.